Door de opmars van digitalisering en robotisering moeten verbetermethoden zoals Lean zich ook richten op de digitale flow.

Hoe neem je bijvoorbeeld robots op in een proces? Wat zijn typische bottlenecks? Welke kansen zijn er om nieuwe producten te maken voor nieuwe klanten? Hoe zorg je voor goede samenwerking tussen hardware, software en mens? Wanneer zijn robots-as-a-service - betalen voor gebruik - een goede oplossing? Is het inzetten van Chinese robots verstandig?

Kortom: hoe digitaliseer en robotiseer je smart? Met een aantal sprekers op de Nederlandse ABISS Summit ging ik op zoek naar antwoorden!

Voor de state-of-the-art inzake Smart Industry, is in België het bijwonen van de jaarlijkse ABISS summit altijd een goed idee.

Om te netwerken, én gezien de vele cases die er de revue passeren! Zie ons dossier met artikelen daarover.

Van ABISS, hetgeen staat voor Advanced Business & Industrial Software Summit, komt er nu op 30 oktober voor het eerst een Nederlandse editie. De focus ligt op digitale transitie. Aan de vooravond van dit congres en netwerkevent, ging ik met een paar sprekers op zoek naar een antwoord op de volgende vraag: hoe digitaliseer en robotiseer je slim?

Jeroen Broekhuijsen (TNO):   ‘Binnen Lean verschuift de focus van enkel verbeteren van fysieke flow, naar het daarnaast verbeteren van digitale flow.’

Industry of things
Jeroen Broekhuijsen, chief technology officer smart industry bij TNO, vertelt op ABISS NL over de snel toenemende mogelijkheden van industry-of-things. Machines, sensoren, software et cetera worden daarbij met elkaar verbonden.

‘Ook worden fysieke taken steeds vaker gedigitaliseerd en/of gerobotiseerd’, zegt Broekhuijsen. ‘Daardoor is nu regelmatig niet de méns, maar software de belangrijkste bottleneck. De focus verschuift daardoor binnen Lean van enkel het verbeteren van fysieke flow, naar het daarnaast verbeteren van digitale flow.’

Stapje terug
Toch is het verstandig om, vóór je begint met digitalisering, eerst een stapje terug te doen. ‘Hoe ziet een bepaald proces eruit, kun je het schetsen op een whiteboard? Als je dat doet, start vaak al vanzelf de discussie over wat er allemaal efficiënter kan.’

Die verbeteropties blijken steeds vaker digitaal van karakter. ‘Soms kom je schijnbaar onbegrijpelijke dingen tegen, zelfs in verder erg innovatieve bedrijven. Meijer Metal heeft bijvoorbeeld een magazijn met mallen voor hun lasrobots. Die mallen worden automatisch geselecteerd en aangevoerd met een Automatisch Geleid Voertuig. Super modern. Om het proces in gang te zetten moest een operator echter eerst bij een werkstation het ordernummer oproepen, dit onthouden, en dan vervolgens naar het magazijn lopen om dat nummer opnieuw in te voeren. En dan nog twee minuten wachten ook!’

Zoiets oplossen lijkt een kwestie van ‘even’ twee softwareapplicaties koppelen. ‘Maar dan blijkt: de leveranciers van die software zijn de échte bottleneck. Hun applicaties zijn namelijk, in standaard uitvoering, niet gemaakt om met elkaar te communiceren. Als je dat dan toch wilt is het uurtje-factuurtje, en ben je zo een half jaar verder. Even van leverancier wisselen gaat ook niet.’

ABISS Nederland
België kent een jaarlijkse Advanced Business & Industrial Software Summit (ABISS). Dit is een kennis- en netwerkbeurs over digitale, slimme en verbonden industrie.

Sinds de start in 2016 groeide deze beurs uit tot dé Benelux-top voor C-level en OT-afdelingshoofden, op zoek naar slimme en veilige Smart Industry oplossingen voor de geconnecteerde fabriek van morgen. De Belgische editie trok vorig jaar mer dan 1300 (deels digitale) bezoekers.

Het niveau van de lezingen is hoog, vandaar dat Procesverbeteren.nl er altijd een diepgaand artikel aan wijdt. Deze publicaties zijn terug te vinden in dit dossier.

Op 30 oktober 2025 komt ABISS voor het eerst naar Nederland, in Breepark te Breda, voor een ééndaags event. Technologiepartners en industrie-experts delen er hun kennis binnen drie hoofdthema’s: Industry of Things, Intelligence of Things en Security of Things.

Samen met een sterk netwerk aan technologiepartners wil het team van Industrialfairs van ABISS NL een nieuwe succesformule maken, voor de digitale transformatie van de Nederlandse industrie.

Koplopers
De leveranciersmarkt verandert momenteel, onder druk van bedrijven die het ánders doen. Koplopers, noemt Broekhuijsen ze.

Er zijn ruwweg vier verschillende opties als je makkelijker applicaties met elkaar wilt verbinden, én flexibiliteit wilt om digitale processen continu aan te passen en te verbeteren. Om Lean in een gedigitaliseerde omgeving toe te passen, is dat laatste immers óók nodig.

ICT zelf ontwikkelen
De eerste optie: je ICT zélf ontwikkelen en beheren. Het bedrijfsmodel van bedirijven zoals De Cromvoirtse en 247Tailorsteel is mede daarop gebaseerd.

Broekhuijsen: ‘Beiden hebben voor het bewerken van plaatstaal vrijwel het hele proces van offerte tot productie geautomatiseerd. Eén goede IT-er kan tegenwoordig zelf een internet-of-things platform ontwikkelen. Het probleem is dan echter: is het ook veilig, bestand tegen hackers en dergelijke. En als die ene IT-er je bedrijf verlaat zit je met de handen in het haar. Bij ee bedrijf zoals 247TailorSteel is het beheer en de security goed geregeld, want die hebben een IT-afdeling van liefst 50 personen.’

Optie twee: de ontwikkeling en het beheer van je ICT outsourcen. ‘De kosten daarvan zijn aanvankelijk lager, maar je loopt daarna wel het risico dat je IT-partner de prijs steeds verder opdrijft. En dat partnerbedrijf kan ook omvallen natuurlijk. Dan is het maar de vraag of de computercode begrijpelijk is voor anderen’.

Gerobotiseerde processen moeten goed aansluiten op de rest van de productieomgeving, én ze moeten makkelijk aanpasbaar zijn (foto Valk Welding)

Chinese machines
Optie drie: Chinese machines. Broekhuijsen: ‘Tot voor kort mikten Westerse machinebouwers op vendor lock-in. Zij leveren dan bijvoorbeeld een bijpassend ERP en shop floor control systeem. Het idee is dat je bij je automatisering dan vrijwel alleen componenten van hén gebruikt.’

‘Chinese machinebouwers, die momenteel de markt hier overspoelen, hebben een totaal ander businessmodel. Zij zeggen: hier is je machine, je hebt toegang tot alles, succes ermee. Natuurlijk kan het zijn dat je bedrijfsdata dan wordt gedeeld met de Chinese leverancier. Ook roept de openheid van de machines vragen op over cyber security. Het is bij mijn weten echter nog niet gebleken dat die problemen bij Chinese machines daadwerkelijk groter zijn. Hoe zwaar dit aspect meeweegt, hangt natuurlijk ook af van hoe risicovol en concurrentiegevoelig je bedrijfsprocessen zijn. Doordat Chinese machines vaak goedkoper zijn, houd je wel geld over om eventueel te investeren in eigen ICT.’

Low-code
Optie vier: Als verbindende schakel low code applicaties gebruiken, zodat de gebruiker dingen kan aanpassen zonder veel programmeerkennis.

‘Flexibel, maar ook hierbij een kanttekening. Mendix werd bijvoorbeeld overgenomen door Siemens. Dan zit je mogelijk na enige tijd toch weer in een traditionele vendor lock-in, mocht de low-code laag het makkelijkst gaan communiceren met apparatuur van Siemens.’   

Broekhuijsen raadt bedrijven aan om de bovenstaande vier opties tegen elkaar af te wegen.

‘Naarmate er meer “open” alternatieven komen, neemt de druk op de traditionele softwareleveranciers en machinebouwers toe, om hun applicaties ook toegankelijker te maken. Dat vergt echter tijd en een cultuuromslag. Om betrouwbare Application Programming Interfaces (API’s) te ontwikkelen die kunnen koppelen met systemen van derden, zijn bovendien forse investeringen nodig.’

Operators slimmer
Nu integrale automatisering makkelijker wordt, komen er steeds meer bedrijven met een soortgelijk bedrijfsmodel als 247TailorSteel.

Broekhuijsen: ‘Een voorbeeld daarvan is metaalbedrijf Boers & Co. Zij zijn gespecialiseerd in freeswerk. Klanten geven de specificaties daarvoor, en CNC-machines maken en assembleren de producten dan vanzelf. Ondanks de automatisering zet Boers & Co in op customer intimacy: ze denken met hun klant mee over het Lean-ontwerp van de producten: kan het wellicht lichter of op een manier dat een module makkelijker kan worden ingebouwd. Naast het verhogen van de performance van de CNC-machines houden de vroegere operators zich nu daarmee bezig. Het is een bewuste keuze geweest om hen niet dommer maar juist slimmer te maken via opleidingen. Nu besturen ze geen machines meer, maar verbeteren ze hetgeen de robots doen.’

Niet alleen van koplopers kun je veel leren, ook van startups. ‘Zo’n beginnend bedrijf heeft namelijk geen historische keuzes waar ze rekening mee moeten houden. Het is goed om je zo nu en dan af te vragen: wat zouden wij doen in dat geval? Rodin maakt bijvoorbeeld net zoals Boers & Co freeswerk, maar dan zo goedkoop mogelijk, zonder klantoverleg. Een klant voert in een CAD-systeem in wat ze willen hebben, en krijgt in 30 seconden een offerte. Daarna wordt hun bestelling na één druk op de knop in gang gezet.’

Proberen leidt tot leren
Voor bedrijven die ook hun processen vergaand(er) willen automatiseren, heeft Broekhuijsen nog een laatste tip:

‘Proberen leidt tot leren. Experimenteer dus, sámen met je leveranciers. Een producent van grote en zware tankonderdelen is bijvoorbeeld op zoek naar geautomatiseerde lasoplossingen daarvoor, die nu nog niet bestaan. Zij proberen nu toch alvast een alternatief te vinden voor menselijke arbeidskrachten, die steeds moeilijker zijn te vinden. Voor leveranciers biedt zoiets nieuwe kansen. Er zijn immers nog meer bedrijven die zware onderdelen lassen, zoals vrachtwagenbouwers.’  

Een Robot Welding As A Service (RWAAS) systeem van Valk Welding. Deze optie biedt bedrijven de kans om robotisering zonder grote investeringen uit te proberen

Valk Welding
Valk Welding haalde onlangs het NOS-journaal in een item over goedkope Chinese import. Aangejaagd door de invoerheffingen van Donald Trump, worden Chinese industriële robots op de Europese markt gedumpt.

‘Die zijn minder van kwaliteit dan de onze, maar klanten stellen er wél vragen over’, zegt chief technology officer Adriaan Broere.

‘Om onze lasrobots te gebruiken is echter veel meer nodig dan de machine alléén. Die robot is als het ware de motor. Wij bouwen daar een soort auto omheen, en daarna kun je er pas mee rijden. Daarnaast is software onontbeerlijk, om nieuwe handelingen in te voeren. Tenslotte is training, onderhoud en toelevering van materialen nodig.’

Valk Welding is vanwege al die randvoorwaarden niet direct bezorgd over de prijsconcurrentie vanuit China. Toch zoeken zij wel naar manieren om nieuwe klanten te trekken, door de return-on-investment cyclus te verkorten.

Wij danken onze partners/adverteerders, door hen kunnen wij onafhankelijke artikelen maken!
Ontdek bijvoorbeeld hoe onderstaande partij Smart Industry in de praktijk helpt brengen!

Innius

Innius® is een krachtig industrieel software platform voor machinefabrikanten en machinegebruikers in de industrie. Dit platform ondersteunt digitale ontwikkeling met actieve, slimme data en slimme apps.

Machinefabrikanten verbeteren de klantervaring door proactieve customer service te bieden zoals machinemonitoring op afstand en smart onderhoud. Machinegebruikers passen de best practices voor Lean produceren toe, ondersteund door real-time productiedata. Fabrikanten en gebruikers streven zo naar duurzaam en competitief voordeel.

> Naar website

> Toon andere adviseurs categorie Smart Industry

RWAAS
Adriaan Broere: ‘Sinds januari hebben we een nieuw business model toegevoegd: Robot Welding As A Service oftewel RWAAS. Klanten kopen een lasrobot dan niet, maar betalen een maandelijks bedrag voor het gebruik. Wij zetten de robot dan op hun werkvloer neer, in een veiligheidsframe. Klanten kunnen die dan zonder grote investeringen uitproberen, waarna sommigen alsnog een installatie kopen. Deze strategie sluit ook goed aan bij Lean, waarbij je hypotheses voor procesverbetering eerst wilt verifiëren, voor je grote uitgaven doet.’

‘In kleine bedrijven is het kopen van robots soms financieel onhaalbaar, maar met RWAAS kunnen ook zij met een lasrobot aan de slag. Een voordeel voor ons is, dat we een stabiele want maandelijks terugkerende bron van inkomsten krijgen. Er is echter ook een keerzijde: we moeten de RWAAS-robots zelf vóórfinancieren, de kosten gaan dus voor de baat uit.’

Het idee voor RWAAS bestond al langer, maar de markt is er op dit moment rijp voor. ‘Mensen zijn nu op veel vlakken gewend om producten als dienst af te nemen. Maar er is meer: vroeger was een paar weken training nodig om een lasrobot te kunnen gebruiken, te lang voor RWAAS. Nu leveren we er, via de cloud en in samenwerking met ArcNC, gebruiksvriendelijke software bij voor Automatic Robot Programming oftewel ARP’.

Programmeren niet nodig
‘Hoe ARP werkt? De klant uploadt via een website eerst een 3D CAD/STEP bestand, dat laat zien hoe het te lassen product eruit ziet. Hetzelfde doen ze vervolgens voor de mal waarin de onderdelen lasklaar worden geklemd. Als de onderdelen in plaats daarvan met kleine voorlassen in de juiste laspositie worden gebracht, wordt dáárvan een tekening toegevoegd.’

‘Vervolgens slaat onze software aan het rekenen. Automatisch worden geschikte lasplekken voorgesteld, vergelijkbaar met de manier waarop een smart phone te fotograferen gezichten herkent. In samenspraak met de software bepaalt de klant vervolgens waar de lassen moeten komen. Hierna genereert de software machinetaal voor de robot. Zelf programmeren is daardoor niet meer nodig’

Theoretisch kan een klant zo al binnen één dag met een lasrobot aan de slag. ‘Die vervangt lassers, die nauwelijks nog te vinden zijn. Normaliter heb je wel andere mensen nodig, die de robot programmeren. Met onze software gaat dat echter razendsnel. Handig in deze tijd, waarin het lastig is om personeel vast te houden.’

Bij RWAAS betaal je een vast bedrag per maand. Het instaptarief is 3200 euro. ‘Daar zit vrijwel alles in: een basis training  - vaak toch wel aan te raden - reserve-onderdelen en onderhoud. Ook materialen zoals lasdraad zijn inclusief: automatisch wordt gezorgd voor voldoende voorraad. We hebben nu ongeveer 15 klanten met een RWAAS robot.’

IT-bedrijf
Door de centrale rol die software speelt, wordt Valk Welding naast een engineer ook steeds meer een IT-bedrijf.

‘De robots kopen we in bij Panasonic. Bij complexere toepassingen – hierbij gaat het altijd om koop – assembleren we een geschikte robot op maat, uit tal van mogelijke modules zoals frames, tracks en manipulatoren. Vroeger deden we dat direct, maar nu bouwen we eerst een digitale versie van de beoogde robot, een digital twin. We kunnen dan aan de hand daarvan met de klant overleggen over meerdere opties, én mogelijke problemen zien we vroegtijdig. In theorie verloopt de daadwerkelijke assemblage van de robot daarna gesmeerd. Bij de koop wordt het gebruik van Automatic Robot Programming software als SAAS-optie aangeboden.’

Een machine van CBoost scant met Vision-technologie een mal in.  Hierna wordt - op basis van die informatie - de mal 'ingevet' en daarna gevuld met een vloeibaar composiet.

Brein en ogen
Daniël Telgen, CEO van CBoost, ziet de mogelijkheden om de productie te flexibiliseren steeds verder toenemen.

‘Wat eerst enkel in laboratoria kon, komt nu naar de échte wereld’, zegt Telgen. ‘Onze kerncompetentie is de engineering van het brein en de ogen van een machine of robot, en de integratie van alle componenten. Software voor artificiële intelligentie ontwikkelen wij zélf. Daardoor kunnen wij twee jaar vóórlopen op standaardoplossingen. Toepassingen zijn bijvoorbeeld inspectiesystemen voor onderhoud, of machines die variabele producten goed verwerken. Denk bijvoorbeeld aan het verpakken van biologische voedingsmiddelen.’

Intuïtief
‘Vroeger leerde een Vision-systeem productvarianten herkennen, door daar regels voor te programmeren. Nu kun je met AI het systeem zichzélf laten trainen. Daarna herkent het producten met een brede range aan eigenschappen, ook combinaties van kenmerken die niet in de originele dataset zaten. Dat maakt de toepassing veel flexibeler.’    

Hoe zo’n oplossing op grond van een neuraal netwerk functioneert, is wel een black box. ‘Neem echter een monteur met tientallen jaren ervaring in een fabriek. Ook die stelt vaak intuïtief diagnoses, op grond van wat hij of zij hoort en ziet. Hoe zij dat doen, kunnen ervaren vakmensen zelf ook niet helemaal uitleggen. Dat soort mensen gaat nu steeds vaker met pensioen, en vervanging is heel lastig. Daardoor ontkom je sowieso niet aan intelligente robotisering.’        

CBoost is bij de keuze voor een type robot niet gebonden aan een merk. ‘Chinese robots hebben we nog niet toegepast, maar als een klant het wil staan we er wel voor open. Zo’n robot kan goedkoper zijn, maar bij echte vernieuwing in de productie weegt dit niet zo zwaar mee in de totale investering.’

Marktkansen
Volgens Telgen bieden slimme robotsystemen bedrijven nieuwe marktkansen: producten maken naar klantwens, tegen massagoedprijzen.

‘Om een daarbij passend productiesysteem te bouwen is multidisciplinaire samenwerking nodig. Daar zijn wij in West-Europa goed in. Daardoor lopen wij hier voorop qua flexibilisering, zelfs ten opzichte van Amerika. Niet dankzij de meest hoogtechnologische componenten, maar door die samen te smeden tot een goed werkend geheel. De manier waarop ASML hecht samenwerkt met hun toeleveranciers, is daarvan een goed voorbeeld.’

Babbelcultuur
China blinkt uit in heel efficiënte massaproductie, waarvan de opmars van hun elektrische auto’s een voorbeeld is. ‘Zij zijn goed in lange-termijn denken en bijpassende grote investeringen. Onze democratieën hebben meer een babbelcultuur. Dat maakt ons echter ook tot goede samenwerkers, dat is ónze kracht. In China ligt op de universiteiten al de nadruk op individuele prestaties.’

Voor de realisatie van slimme en daardoor flexibele robotisering is multidisciplinaire samenwerking nodig. ‘Als je dus op zoek bent naar een oplossing, let er dan op dat dit goed is geregeld. Het is niet per sé nodig dat een systeembouwer alle componenten zélf maakt. Als een onderdeel echter zonder samenwerking wordt ingekocht, dan maakt dit een oplossing altijd suboptimaal. Ik heb weleens een Vision-camera gezien die zwabberende bewegingen maakte. Dat probeerde men dan te corrigeren met software. Dat is geen goed idee. Voor een goed geheel moet je alle componenten op elkaar aanpassen.’

Gert Vrebos (Maecos): ‘Bij alle stappen op het gebied van digitalisering en robotisering, en de grote veranderingen daardoor, moet de gebruikersinferface de constante zijn.’

Kennisstromen
Smart Industry vergt afstemming van hardware, software én mensen. ‘Wij richten ons op het optimaliseren van de kennisstromen’, zegt Gert Vrebos.

In 2021 richtte hij softwarebedrijf Maecos op, dat inmiddels bij verschillende industriële klanten actief is. Tijdens ABISS Nederland kun je op hun stand met hen kennismaken.

‘Digitalisering werkt alleen als systemen en mensen elkaar versterken’, zegt Vrebos. ‘Daarom is één interface cruciaal, waarin applicaties samenkomen, en mensen eenvoudig met elkaar communiceren. Onze software regelt dit via leveranciersonafhankelijke koppelingen met bestaande systemen. Zo komt de juiste informatie op het juiste moment beschikbaar voor iedereen.’

Eén interface
‘Zo krijg je connected workers. Operators worden daarbij niet enkel geïnstrueerd, maar spelen ook een actieve rol bij het verbeteren van processen. Observaties rondom afwijkingen vormen hierbij de start van een verbetercyclus. Daarin staat communicatie met collega’s en de technische dienst centraal. Zo groeit bij elke verbetercyclus de gezamenlijke kennis.’

‘Werkstromen worden vastgelegd, zodat al het geleerde beschikbaar blijft. Ook nieuwe operators benutten die kennis, en kunnen zo sneller aan de slag. Dat ze maar één gebruikers interface zien, draagt daar sterk aan bij. Later dit jaar gaan we een uitbreiding testen, die het mogelijk maakt dat operators in natuurlijke taal vragen stellen aan het systeem.’

Stapje-voor-stapje
Digitaliseren en robotiseren doen bedrijven stap-voor-stap en al lerende. Eigenlijk op dezelfde manier zoals (Lean) procesverbetering.

‘Zo krijg je oplossingen die echt waarde toevoegen voor de gebruikers. Er is echter een keerzijde: door de stapsgwijze aanpak krijg je gescheiden applicaties voor bijvoorbeeld veiligheid, werkinstructies en andere documentatie. Tegelijkertijd is het cruciaal, ook al in de testfase, dat de gebruikers snel én goed om kunnen gaan met nieuwe componenten. Niet alleen met software, maar ook met nieuwe hardware zoals een robot of high speed camera. Dat lukt alleen als de gebruikersinterface de constante blijft bij alle veranderingen. Dat is één van de belangrijkste boodschappen die ik de lezers van dit artikel wil meegeven.’