Procesverbetering betekent afstemming van activiteiten: just-in-time (niet meer of eerder dan nodig) en first-time-right (in één keer goed). Niet alleen op de productieafdeling maar overál in de organisatie, van productontwikkeling tot productie, en van inkoop tot verkoop.
Steeds meer organisaties passen Lean op deze ‘brede’ manier toe. 'Lean zonder grenzen' noem ik dat. Dat vergt multidisciplinair samenwerken.
Een bloksgewijze opbouw van de producten - modularisatie - blijkt hierbij opvallend goed te helpen.
Modulaire opbouw van een printer bij Canon
Nieuw is het idee van generiek bruikbare bouwstenen niet. Door deze ‘stenen’ in wisselende combinaties te gebruiken, kun je gemakkelijk veel productvarianten maken. Dit vereenvoudigt de logistieke uitdaging enorm. Het maakt bijvoorbeeld (Lean) productielijnen mogelijk waar producten vanaf komen, met kenmerken waar specifieke klanten om vragen.
Modularisatie blijkt ook een goed middel om vérgaande alignment (afstemming) te realiseren, het eerdergenoemde 'grenzeloos Lean'.
Zoom je uit, dan is het bedrijf daarbij een logistiek netwerk waarin generiek bruikbare bouwstenen vloeiend worden ontworpen, ingekocht, geproduceerd, en tenslotte geassembleerd tot eindproducten.
Bij bedrijven zoals LeoLux, Brabantia, Kelvion en Canon ontdekte ik hiervoor de volgende principes:
- Producten bestaan zoveel mogelijk uit generiek toepasbare bouwstenen.
- Bij het ontwerp van nieuwe producten geldt als randvoorwaarde dat ze zo min mogelijk nieuwe bouwstenen bevatten. Zo blijven productieprocessen zo eenvoudig mogelijk, én worden ze zo min mogelijk verstoord door product introducties.
- Zijn nieuwe bouwstenen nodig, dan moeten die bij voorkeur ook in toekomstige producten bruikbaar zijn.
- Nieuw in te kopen bouwstenen moeten liefst standaard in het aanbod zitten van bekende en vertrouwde toeleveranciers. Zo niet, dan moet vroeg worden samengewerkt om de best passende 'stenen' te ontwikkelen.
- Gezien deze onzekere tijden moeten bouwstenen ook het liefst bij meerdere leveranciers verkrijgbaar zijn (dual sourcing)
- Bouwstenen moeten liefst zó zijn ontworpen dat je ze Poka Yoke (met minimale kans op fouten) kunt assembleren of verwerken in grotere bouwstenen (modules). Dit kan bijvoorbeeld door de bouwstenen te voorzien van contactpunten of interfaces die maar op één manier in elkaar passen.
- Bouwstenen (of daaruit opgebouwde modules) die een technische functie hebben, moeten liefst onafhankelijk van elkaar werken, en daardoor ook onafhankelijk kunnen worden getest vóór gebruik (inbouw). Dan weet je dat problemen met een eindproduct in principe niet terug te zijn op storingen in de betreffende module.
- Niet alleen de bouwstenen moeten modulair en gestandaardiseerd zijn, maar ook alles eromheen. Denk aan ontwerptekeningen, documentatie, software, werkinstructies, kitkarren (met daarop alle bouwstenen voor één te assembleren product) etc.
- Problemen waarbij meerdere disciplines betrokken zijn, los je op met multidisciplinair overleg en het bezoeken van elkaars Gemba (de werkplek waar het probleem zich voordoet)
- Een 'blokkendoos concept' kan producten duurzamer maken, als je ze na het afdanken weer als homogene bouwstenen (bijvoorbeeld enkel staal of polyester) uit elkaar kunt halen. De circulaire matras die Auping ontwikkelde, is daarvan een voorbeeld.
Dr Ir Jaap van Ede,
hoofdredacteur procesverbeteren.nl